από τον Δημήτρη Μπεκιάρη

Bloomberg: Τι πραγματικά επιδιώκουν οι «μεγάλοι» στη Λιβύη

Λιβύη

Λιβύη

Κυριακή, 19 Ιανουάριος 2020

Ξεκινάει σήμερα η κρίσιμη διάσκεψη για τη Λιβύη που θα λάβει χώρα στο Βερολίνο και το Bloomberg φιλοξενεί στην ιστοσελίδα του ανάλυση για το τι ακριβώς επιδιώκουν οι μεγάλες δυνάμεις που θα κάτσουν μαζί στο ίδιο τραπέζι.

Η Λιβύη σπαράσσεται από βία και συγκρούσεις για την εξουσία μετά την ανατροπή του καθεστώτος του Μουάμαρ Καντάφι το 2011, ενώ την ίδια ώρα οι μεγάλες διεθνείς δυνάμεις προσπαθούσαν να παίξουν ηγετικό ρόλο στην περιοχή.

Ρωσία, Τουρκία, Αίγυπτος, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Ιταλία και Γαλλία έχουν εμπλακεί στη διαμάχη μεταξύ της κυβέρνησης της Τρίπολης με πρωθυπουργό τον Φαγιέζ αλ Σάρατζ και του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ που δρα στα νότια περίχωρα της πρωτεύουσας Τρίπολης από τον περασμένο Απρίλιο.

Ρωσία και Τουρκία προσπάθησαν ανεπιτυχώς την περασμένη Δευτέρα να κλείσουν μια ειρηνευτική συμφωνία στη Μόσχα. Ο Σάρατζ την υπέγραψε, όχι όμως κι ο Χαφτάρ. Στη συνέχεια ο στρατάρχης προχώρησε ακόμα ένα βήμα στη διαμάχη, σταματώντας την παραγωγή πετρελαίου με το κλείσιμο ενός σημαντικού για τις εξαγωγές λιμανιού, λίγες ώρες πριν τη Διάσκεψη του Βερολίνου που γίνεται με στόχο να τερματιστούν οι εχθροπραξίες και να κηρυχθεί διαρκής και «πλήρης» κατάπαυση του πυρός .

Μια αποτυχία κινδυνεύει να οδηγήσει σε νέα ανάφλεξη τη Λιβύη που έχει τα περισσότερα αποθέματα πετρελαίου στην Αφρική και η τελευταία κίνηση του Χαφτάρ θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα τους υπολογισμούς των διαφόρων ξένων παικτών. Ο Σάρατζ δήλωσε σε συνέντευξη του το Σάββατο ότι ο αντίπαλός του δεν φαίνεται να είναι έτοιμος για ειρήνη.

Τι θέλουν οι «μεγάλοι»:

Τουρκία

Το ενδιαφέρον της Άγκυρας για τη Λιβύη χρονολογείται από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Τούρκοι αξιωματικοί όπως ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, οργάνωσαν τη Λιβυκή αντίσταση εναντίον της εισβολής ιταλικών στρατευμάτων πριν από έναν αιώνα.

Σήμερα, ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θεωρεί μια συμφωνία για τα θαλάσσια σύνορα με την κυβέρνηση της Τρίπολης που υποστηρίζεται από τον ΟΗΕ ως βασική προϋπόθεση για μεγαλύτερη τουρκική επιρροή στα πλούσια σε πόρους νερά της Μεσογείου, γεγονός που ανησυχεί το έτερο μέλος του ΝΑΤΟ στην περιοχή, την Ελλάδα.

Οι Τούρκοι εργολάβοι έχουν επίσης απαιτήσεις ύψους δισεκατομμυρίων δολαρίων από προηγούμενα έργα που έχουν γίνει στη Λιβύη, όπου δραστηριοποιούνταν μέχρι την ανατροπή του Καντάφι

Ρωσία

Μαζί με τον Ερντογάν, ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν πίεσε τα δυο αντιμαχόμενα στρατόπεδα της Λιβύης να συμμετάσχουν στις ειρηνευτικές συνομιλίες της Μόσχας.

Η Ρωσία και η Τουρκία υποστηρίζουν αντίθετες πλευρές στη Λιβύη -όπως και στη Συρία- και ο Πούτιν μπορεί να χρησιμοποιήσει τη δύναμή του για να εξασφαλίσει παραχωρήσεις από τον Ερντογάν και στις δυο αυτές χώρες. Μεγάλη επιδίωξη της Ρωσίας είναι να εξασφαλίσει πρόσβαση σε πετρελαϊκές συμφωνίες της Λιβύης.

Γερμανία

Η χώρα δεν συμμετείχε ενεργά στην ανατροπή του Καντάφι και τώρα μπορεί να εμφανιστεί ως ο ουδέτερος διαμεσολαβητής στη σύγκρουση. Το βασικό ενδιαφέρον της Μέρκελ είναι να υπάρξει μια σταθερή κυβέρνηση που θα μπορεί να σταματά τις προσφυγικές ροές από την Κεντρική Αφρική, ενώ για τη Γερμανία η Λιβύη αποτελεί κι έναν σημαντικό παράγοντα στην αντιμετώπιση των τζιχαντιστών.

Ιταλία

Η Λιβύη ήταν ιταλική αποικία από τις αρχές του 20ού αιώνα μέχρι και μετά τον Β ‘Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο ιταλικός ενεργειακός κολοσσός Eni SpA είναι ο μεγαλύτερος παίκτης στη λιβυκή πετρελαϊκή βιομηχανία, ενώ ο πρώην πρωθυπουργός Σίλβιο Μπερλουσκόνι ήταν πολύ κοντά στον Καντάφι και εξαιρετικά επιφυλακτικός με την απομάκρυνσή του.

Μεταξύ των Ιταλών αξιωματούχων υπάρχει μια έντονη αίσθηση του στυλ «σας τα είχαμε πει» για το χάος που ακολούθησε μετά την αεροπορική εκστρατεία του ΝΑΤΟ υπό την ηγεσία της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου. Ιδιαίτερα επικρίνουν την γαλλική παρέμβαση στη χώρα. Η Ιταλία βρίσκεται επίσης στην πρώτη γραμμή της προσφυγικής κρίσης καθώς οι μετανάστες διασχίζουν τη Μεσόγειο και καταλήγουν σε αυτήν.

Γαλλία

Η Γαλλία ήταν η κύρια δύναμη κρούσης του ΝΑΤΟ στην επιχείρησης ανατροπής του Καντάφι και παίζει και στα δύο ταμπλό στη Λιβύη. Από το 2015, το έτος μετά τη διάσπαση της χώρας, το Παρίσι υποστήριξε την ειρηνευτική διαδικασία με τη διαμεσολάβηση των Η.Π.Α., αλλά βοήθησε επίσης και τον Χαφτάρ.

Ένας λόγος είναι ότι ο στρατηγός θεωρείται ως κάποιος που μπορεί να σταματήσει την προμήθεια όπλων και χρημάτων σε τζιχαντιστικές ομάδες. Ο Πρόεδρος Μακρόν το 2017 είχε προσκαλέσει τον Σάρατζ και τον Χαφτάρ στο Παρίσι, με στόχο μια συμφωνία κατανομής της εξουσίας.

Αίγυπτος

Η κυβέρνηση στο Κάιρο θεωρεί επίσης τον Χαφτάρ ως το μόνο πραγματικό προπύργιο κατά του ισλαμικού εξτρεμισμού. Υπάρχει ανησυχία ότι τα ανατολικά σύνορα της Λιβύης θα μπορούσαν να γίνουν ένα ασφαλές καταφύγιο για τους τζιχαντιστές. Ο Χαφτάρ = έχει παραδεχθεί τη στενή συνεργασία με το Κάιρο, ιδίως όσον αφορά την ανταλλαγή πληροφοριών και τη στρατιωτική βοήθεια.

Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα

Όπως και η Αίγυπτος, τα ΗΑΕ θεωρούν τον Χαφτάρ ικανό να συντρίψει την απειλή που συνιστούν οι ισλαμιστές μαχητές. Το κράτος του Κόλπου παρείχε στον στρατάρχη της Λιβύης στρατιωτική και υλικοτεχνική υποστήριξη και διεξάγει επιθέσεις με drones για λογαριασμό του.

Βρετανία

Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει αποσυρθεί σε μεγάλο βαθμό από τον ενεργό ρόλο του στη Μέση Ανατολή, ειδικά σε ό, τι αφορά την αλλαγή του καθεστώτος, μετά την απόφαση του πρώην πρωθυπουργού Τόνι Μπλερ να ταχθεί στο πλευρό του τότε προέδρου των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους σχετικά με την ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν στο Ιράκ.

Κάποια στιγμή, το Ηνωμένο Βασίλειο φάνηκε να συναγωνίζεται με τη Γαλλία για το ποιος θα ηγηθεί της παρέμβασης στην περιοχή, αλλά ο Πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον επικρίθηκε από τους βουλευτές ότι συμβάλλει στη δημιουργία ενός αποτυχημένου κράτους. Από το 2016, η χώρα αναλώνει τις δυνάμεις της στην προσπάθεια αποχώρησης από την ΕΕ.

ΗΠΑ

Από τότε που δολοφονήθηκε ο Πρεσβευτής των ΗΠΑ, Κρις Στίβενς στη Βεγγάζη το 2012, η Ουάσινγκτον έχει περιορίσει τον ρόλο της σε περιστασιακές αεροπορικές επιθέσεις κατά μελών του Ισλαμικού Κράτους. Επίσης στέλνει αντιφατικά μηνύματα στα αντίπαλα στρατόπεδα της Λιβύης μέχρι να δει τι θα κάνει ο Πούτιν. Αξιωματούχοι είπαν στο Bloomberg ότι η Ρωσία έστειλε εκατοντάδες μισθοφόρους το Σεπτέμβριο για να υποστηρίξει τον Χαφτάρ (ο Πούτιν το αρνείται αυτό). Λίγες εβδομάδες αργότερα, καταρρίφθηκε αμερικανικό drone και οι Αμερικανοί άρχισαν να πιέζουν τον Χαφτάρ για εκεχειρία, ελπίζοντας σε μια ειρηνευτική συμφωνία που θα έβγαζε από το κάδρο τη Ρωσία.

Κίνα

Το Πεκίνο ζήτησε την επιστροφή στις συνομιλίες και τον τερματισμό της βίας στη Λιβύη, εν μέρει για να βοηθήσει τις κρατικές επιχειρήσεις να πραγματοποιήσουν συμφωνίες και να εξασφαλίσουν πόρους. Ενώ η Κίνα έχει χαμηλότερο διακύβευμα από πολιτικής άποψης, θέλει να διασφαλίσει ότι τα συμφέροντά της είναι εξασφαλισμένα και αποστέλλει έναν κορυφαίο διπλωμάτη της στο Βερολίνο.

Τον Μάιο του 2018, για παράδειγμα, η PetroChina συμφώνησε να αγοράσει αργίλιο από τη Λιβύη. Προσβλέπει επίσης και σε πιθανές ευκαιρίες που μπορεί να υπάρξουν από την ανασυγκρότηση της χώρας και που μπορεί να συνδεθούν με άλλα κινεζικά έργα στη Μεσόγειο, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Belt and Road Infrastructure.

Τι προβλέπει το προσχέδιο του τελικού ανακοινωθέντος

Η διάσκεψη του Βερολίνου για τη Λιβύη που θα πραγματοποιηθεί σήμερα καλεί όλες τις πλευρές να απέχουν από εχθροπραξίες κατά πετρελαϊκών εγκαταστάσεων, σύμφωνα με το προσχέδιο του τελικού ανακοινωθέντος.

Επίσης η κρατική εταιρεία πετρελαίου NOC που εδρεύει στην Τρίπολη αναγνωρίζεται ως η μόνη νόμιμη οντότητα που επιτρέπεται να πωλεί λιβυκό πετρέλαιο, σύμφωνα με το προσχέδιο αυτό που θα συζητηθεί κατά τη διάσκεψη.

Το αίτημα αυτό γίνεται αφότου δυνάμεις πιστές στον στρατάρχη Χαλίφα Χάφταρ απέκλεισαν τους κύριους τερματικούς σταθμούς εξαγωγής πετρελαίου στην ανατολική Λιβύη.

Συνεχίζοντας την περιήγηση στο Periodista.gr, αποδέχεστε τη χρήση Cookies Αποδοχή